Vrijwillige overuren in 2026: wat verandert voor werkgevers?

Sinds 1 april 2026 gelden nieuwe regels rond vrijwillige overuren in België. Deze hervorming geeft werkgevers meer flexibiliteit om tijdelijke werkpieken op te vangen en biedt werknemers de mogelijkheid om extra te werken onder fiscaal gunstige voorwaarden.

Maar wat betekent dit concreet voor jouw organisatie? Wanneer mag je vrijwillige overuren toepassen? Hoeveel zijn er toegestaan? En hoe verschilt dit van klassieke overuren?

In deze gids krijg je een helder en praktisch overzicht.

In het kort

De belangrijkste regels op een rij:

Werknemers kunnen tot 360 vrijwillige overuren per kalenderjaar presteren.
De eerste 240 uren zijn volledig vrijgesteld van RSZ, belastingen, overloontoeslag en inhaalrust.
De volgende 120 uren zijn belastbaar en geven recht op overloontoeslag, maar geen inhaalrust.
Een schriftelijk akkoord tussen werkgever en werknemer is verplicht.
De regeling geldt voor de meeste sectoren (met uitzondering van specifieke sectorale afwijkingen zoals horeca).

Wat zijn vrijwillige overuren?

Vrijwillige overuren zijn extra uren die een werknemer op vrijwillige basis presteert bovenop de normale arbeidsduur. Belangrijk verschil met klassieke overuren: er is geen sprake van een uitzonderlijke situatie of onvoorziene noodzaak. De werknemer kiest zelf om extra te werken, op voorwaarde dat er vooraf een schriftelijk akkoord werd ondertekend. Deze regeling is ontworpen om bedrijven meer flexibiliteit te geven in een arbeidsmarkt waar werkdruk vaak fluctueert.

Waarom werden vrijwillige overuren ingevoerd?

De arbeidsmarkt verandert snel:

werkdruk is vaak tijdelijk en moeilijk voorspelbaar
bedrijven kampen met personeelstekorten
seizoenspieken worden sterker
flexibiliteit is cruciaal voor competitiviteit

De regeling rond vrijwillige overuren biedt een wettelijk kader om hiermee om te gaan zonder terug te vallen op complexe systemen van klassieke overuren met inhaalrust.

Hoeveel vrijwillige overuren mag een werknemer presteren?

Vanaf 2026 geldt een maximum van 360 vrijwillige overuren per kalenderjaar. Deze worden opgesplitst in twee delen.

Eerste 240 vrijwillige overuren

De eerste schijf is fiscaal en sociaal zeer voordelig.

Voor deze uren geldt:

geen RSZ-bijdragen
geen personenbelasting
geen overloontoeslag
geen verplichte inhaalrust

Voor werknemers betekent dit een bijna netto uitbetaling.
Voor werkgevers betekent dit minder kost en minder administratieve complexiteit.

Laatste 120 vrijwillige overuren

Na de eerste 240 uren kan een werknemer nog 120 extra vrijwillige overuren presteren.

Voor deze uren geldt:

wel RSZ en bedrijfsvoorheffing
wel overloontoeslag (50% of 100%)
geen inhaalrust
Deze schijf is dus minder voordelig, maar blijft interessant omdat ze flexibiliteit biedt zonder recuperatieverplichting.

Vrijwillige overuren vs klassieke overuren

Het verschil tussen beide systemen is cruciaal voor correcte HR-toepassing.

Vrijwillige overuren	Klassieke overuren
Vrijwillig akkoord	Verplichte omstandigheden
Schriftelijk akkoord vereist	Geen vooraf akkoord nodig
Geen inhaalrust (vrijwillige uren)	Inhaalrust verplicht
Fiscaal voordeel eerste 240 uur	Standaard loonregels
Gericht op flexibiliteit	Gericht op uitzonderingen

Vrijwillige overuren zijn dus geen vervanging van klassieke overuren, maar een extra flexibel systeem.

Wanneer zijn vrijwillige overuren interessant?

Vrijwillige overuren zijn vooral nuttig in situaties met tijdelijke extra werkdruk, zoals:

onverwachte grote bestellingen
seizoenspieken (solden, eindejaar, zomerdrukte)
tijdelijke onderbezetting door ziekte
deadlines in productie of projecten
plotse stijging in klantvraag
piekbelasting in logistiek of retail

Omdat er geen verplichte inhaalrust is, kunnen bedrijven hun planning eenvoudiger houden.

Wanneer is een schriftelijk akkoord verplicht?

Vrijwillige overuren mogen enkel worden toegepast als er een voorafgaand schriftelijk akkoord bestaat tussen werkgever en werknemer.

Dit akkoord:

is 1 jaar geldig
wordt automatisch verlengd
kan door beide partijen worden opgezegd met 1 maand opzegtermijn
moet correct worden bijgehouden in het personeelsdossier

Zonder dit document zijn vrijwillige overuren niet rechtsgeldig.

Kunnen deeltijdse werknemers overuren presteren?

Ja, maar onder specifieke voorwaarden.

Vanaf 2026 geldt dat deeltijdse werknemers vrijwillige overuren kunnen presteren wanneer:

er een tijdelijke vermeerdering van werk is
de werknemer minstens 3 jaar deeltijds in dienst is bij dezelfde werkgever

Voor bestaande afspraken vóór de wetswijziging geldt een overgangsregeling.

Vrijwillige overuren in de horeca

De horecasector heeft een aparte en meer uitgebreide regeling.
Naast de algemene vrijwillige overuren bestaan ook netto-overuren.

Netto-overuren

Afhankelijk van het gebruik van een geregistreerd kassasysteem (GKS):

300 netto-overuren zonder GKS

Kenmerken:

geen RSZ
geen belastingen
geen overloontoeslag
geen inhaalrust

Extra vrijwillige overuren voor horecabedrijven met GKS

Horecabedrijven met GKS kunnen daarnaast nog extra vrijwillige overuren inzetten (tot 450 uur per jaar).

eerste 360 uren: netto voordeelregeling
laatste 90 uren: belastbaar + overloontoeslag, maar geen inhaalrust

Belangrijk: de combinatie van systemen blijft beperkt door het Europese maximum van 174 overuren per kwartaal.

Veelgemaakte fouten bij vrijwillige overuren

In de praktijk lopen werkgevers vaak tegen dezelfde fouten aan:

1. Geen geldig schriftelijk akkoord

Zonder akkoord zijn vrijwillige overuren juridisch ongeldig.

2. Jaarlijkse limiet niet opvolgen

De grens van 360 uur wordt vaak overschreden door foutieve opvolging.

3. Verkeerde loonverwerking

Niet elke schijf heeft dezelfde fiscale en sociale behandeling.

4. Verwarring met klassieke overuren

Vrijwillige overuren volgen andere regels dan klassieke overuren.

5. Horecaregels fout toepassen

De horeca heeft eigen voorwaarden (GKS, netto-overuren, plafonds).

Checklist voor werkgevers: voor je vrijwillige overuren inzet

Is er een geldig schriftelijk akkoord?
Is de jaarlijkse limiet nog niet bereikt?
Is het correct type overuur gekozen?
Zijn de looncodes correct toegepast?
Voldoet de werknemer aan de voorwaarden (bv. deeltijds)?
Gelden sectorale afwijkingen (zoals horeca)?

Welke keuze maak je als werkgever?

Situatie	Beste oplossing
Tijdelijke werkpiek	Vrijwillige overuren
Onvoorziene noodsituatie	Klassieke overuren
Structureel tekort	Extra aanwerving
Horeca met GKS	Netto + vrijwillige overuren

Veelgestelde vragen (FAQ)

Conclusie

Vrijwillige overuren vormen sinds 2026 een belangrijk instrument voor werkgevers die flexibel willen inspelen op schommelingen in werkdruk. De regeling combineert fiscale voordelen met operationele flexibiliteit, vooral in de eerste 240 uren. Tegelijk blijft een correcte administratieve opvolging essentieel om fouten te vermijden.

Wie het systeem correct toepast, wint op drie vlakken: